Wat betekent arbeidsongeschiktheid?
Je hebt vast eens gehoord dat iemand arbeidsongeschikt is, maar wat houdt dat nu eigenlijk in? Het is geen vaag begrip; medisch gezien betekent het dat je door ziekte of beperkingen niet meer in staat bent om te werken, en dat wordt ook officieel vastgesteld. Het UWV speelt daarin een belangrijke rol: zij beoordelen of je volledig of gedeeltelijk arbeidsongeschikt bent, op basis van medische rapporten en je werkmogelijkheden.
Interessant is dat arbeidsongeschiktheid niet altijd zwart-wit is. Soms voel je je niet 100% fit, maar betekent dat niet automatisch dat je officieel arbeidsongeschikt bent. Het gaat erom of je nog je werk kunt uitvoeren, of dat jouw beperkingen je daarin beperken.
Gedeeltelijke versus volledige arbeidsongeschiktheid
Hier komt meteen een veelgestelde vraag naar voren: wat is nu precies het verschil? Gedeeltelijke arbeidsongeschiktheid houdt in dat je nog wel kunt werken, maar bijvoorbeeld 50% arbeidsongeschikt bent. Je kunt nog een beetje werken, maar je wordt beperkt in je werkzaamheden. Bij volledige arbeidsongeschiktheid is dat anders: dan kun je echt niet meer werken, en is het uitvoeren van je eerdere werkzaamheden niet meer mogelijk.
Wanneer je gedeeltelijk arbeidsongeschikt bent, kan dat invloed hebben op de uitkeringen en voorzieningen die je ontvangt. Het is daarom belangrijk dat je dat goed begrijpt, vooral als je weer aan de slag wilt na ziekte.
Het bepalen of je nu gedeeltelijk of volledig arbeidsongeschikt bent, kan complex zijn. Daar wordt een medische beoordeling voor gedaan, wat soms best lastig kan zijn.
Hoe wordt het arbeidsongeschiktheidspercentage vastgesteld?
Dat percentage is erg belangrijk. Het wordt bepaald op basis van je verdiencapaciteit: wat je nog zou kunnen verdienen als je niet arbeidsongeschikt was. Een belangrijke grens is 35%. Als je arbeidsongeschiktheidspercentage 35% of hoger is, kom je mogelijk in aanmerking voor bepaalde uitkeringen.
Hoe wordt dat percentage eigenlijk berekend? De verzekeringsarts bekijkt je medische situatie en wat je nog zou kunnen doen. Het vergelijken van je oude loon met je restverdiencapaciteit is daarbij essentieel. Het gaat erom hoe goed je nog in staat bent om je werk uit te voeren, of dat je loon gelijk blijft, maar je werkcapaciteit is afgenomen.
De betekenis van de 35% drempel
Deze grens is bepalend bij arbeidsongeschiktheid. Als je arbeidsongeschiktheidspercentage onder de 35% ligt, kom je vaak niet in aanmerking voor de meest uitgebreide regelingen. Maar zodra je 35% of meer hebt, word je als ernstig arbeidsongeschikt beschouwd, en dat geeft toegang tot uitkeringen zoals WGA of IVA.
Het klinkt misschien technisch, maar het is echt belangrijk. Het is dus goed om te weten of je boven die 35% uitkomt, omdat dat je rechten en voorzieningen beïnvloedt.
Verschillende klassen van arbeidsongeschiktheid en uitkeringen
Niet iedereen met arbeidsbeperking zit in dezelfde situatie. Er bestaan verschillende klassen, afhankelijk van de mate van beperking. Bij een lichte beperking krijg je misschien nog een deel van je salaris doorbetaald, terwijl bij zwaardere beperkingen langdurige uitkeringen zoals WGA of IVA kunnen ingaan.
WGA (Werkhervatting Gedeeltelijk Arbeidsongeschikten) is voor mensen die nog wel kunnen werken, maar niet meer volledig. IVA (Inkomensvoorziening Volledig Arbeidsongeschikten) is bedoeld voor wie echt volledig arbeidsongeschikt is en niet meer kan werken.
Welke regeling van toepassing is, hangt af van je arbeidsongeschiktheidspercentage en je situatie.
WGA en IVA: welke uitkering past bij jou?
WGA en IVA zijn de twee hoofdregelingen voor arbeidsongeschikte mensen. WGA is voor degenen die nog gedeeltelijk kunnen werken, terwijl IVA bedoeld is voor volledige arbeidsongeschikten. Welke regeling het beste bij je past, hangt af van je medische situatie, je arbeidsongeschiktheidspercentage en je werkvermogen.
Het mooie is dat je, afhankelijk van je situatie, soms ook een combinatie van deze uitkeringen kunt ontvangen of dat je na verloop van tijd weer in aanmerking komt voor andere regelingen.
Wil je weten of je hiervoor in aanmerking komt? Neem dan contact op met het UWV of bekijk de uitgebreide info over arbeidsongeschiktheid als alternatief voor AOV.
De rol van het UWV en de medische beoordeling
Het UWV is de centrale partij bij het vaststellen van je arbeidsongeschiktheid. Ze beoordelen je situatie op basis van medische rapporten en werken samen met artsen en arbeidsdeskundigen. De verzekeringsarts bekijkt je medische toestand en bepaalt of je arbeidsongeschikt bent.
Daarnaast brengt de arbeidsdeskundige in kaart hoe je werkvermogen eruitziet. Ze onderzoeken ook je verdiencapaciteit en of er mogelijkheden zijn voor re-integratie.
Dit proces kan soms intensief zijn, en het is belangrijk dat je goed op de hoogte bent van je rechten en plichten tijdens deze beoordeling.
Wat telt mee bij het bepalen van je verdiencapaciteit?
Verdiencapaciteit is bepalend voor je uitkering. Het gaat erom hoeveel je zou kunnen verdienen als je niet arbeidsongeschikt was, en dat wordt vergeleken met je huidige situatie.
Factoren zoals je oude salaris, je werkervaring en je fysieke en mentale gesteldheid spelen een rol. Het is niet altijd duidelijk zwart-wit, en soms moet je echt onderhandelen over je situatie.
Wil je meer weten over hoe je verdiencapaciteit wordt vastgesteld? Kijk dan eens naar arbeidsongeschiktheid als alternatief voor broodfonds.
Wachttijd en loondoorbetaling
Na 104 weken ziekte, oftewel twee jaar, wordt je situatie opnieuw beoordeeld. Vaak stopt dan de loondoorbetaling en moet je je situatie regelen via uitkeringen of voorzieningen.
Het is goed om te weten dat de wachttijd niet betekent dat je geen recht meer hebt op voorzieningen. Het is vooral een periode waarin je je situatie stabiliseert en je voorbereidt op de volgende fase.
Arbeidsongeschiktheid voor zelfstandigen (WAZ)
Ben je zelfstandig zonder personeel? Dan werkt de situatie net iets anders. De WAZ-regeling is bedoeld voor zelfstandigen zonder personeel die arbeidsongeschikt raken. Het is belangrijk om hiervoor de juiste verzekering te regelen, want het is niet vanzelfsprekend dat dit geregeld is zoals bij werknemers.
Wil je meer weten over wat je zelf kunt doen? Kijk eens naar arbeidsongeschiktheid als freelancer.
