Arbeidsongeschikt als zelfstandige: wat je moet weten

Wat betekent ‘arbeidsongeschikt’ voor een zelfstandige?

Arbeidsongeschikt zijn betekent in de kern dat je door ziekte of een medisch vast te stellen oorzaak bepaalde werkzaamheden niet (meer) kunt verrichten. Bij zelfstandigen speelt daarbij extra dat je inkomen en werk anders zijn dan bij loondienst: je werk is vaak direct gekoppeld aan jouw takenpakket, organisatie en manier van werken. Daarom wordt arbeidsongeschiktheid voor zelfstandigen doorgaans beoordeeld via de vraag wat je nog wél kunt doen en wat dat betekent voor je mogelijkheden om inkomen te verwerven, niet alleen via het feit dat je arbeidsmarkt nu beperkt bereikbaar is.

Hoe wordt arbeidsongeschiktheid doorgaans beoordeeld?

In algemene zin verloopt beoordeling meestal langs deze lijnen:

Medische oorzaak en beperkingen: er moet sprake zijn van ziekte/lichamelijke of psychische klachten met beperkingen in wat je nog kunt. Hoe precies die onderbouwing wordt gevraagd verschilt per verzekeraar en polis.
Afbakening van werkzaamheden: voor een zelfstandige gaat het om de werkzaamheden die je feitelijk verrichtte (of redelijkerwijs verrichtte) en de mate waarin je die kunt uitvoeren. Denk aan functies en taken die horen bij jouw onderneming.
Vergelijking van mogelijkheden: verzekeraars maken vaak een vergelijking tussen je situatie zonder beperkingen en je situatie mét beperkingen. Daarbij kan het gaan om wat je nog kunt uitvoeren en hoeveel daarvan overblijft in tijd, intensiteit of haalbaarheid.
Gevolg voor inkomen/verdienvermogen: omdat je eigen werk en inkomen samenhangen, kijkt men vaak naar het effect op je verdienmogelijkheden. Dat betekent niet automatisch dat elk lager inkomen gelijkstaat aan arbeidsongeschiktheid; het gaat om het verband met de ziekte of het gebrek.

Omdat er geen polisregels zijn meegeschreven als bron, kun je het beste rekenen op variatie per maatschappij en product. Gebruik daarom altijd de definities en voorwaarden uit jouw eigen contract om precies te weten hoe jouw situatie wordt getoetst.

Waar zitten belangrijke uitzonderingen en variatie?

Er zijn enkele factoren die het oordeel sterk kunnen beïnvloeden. Zonder dat dit jouw polis specificeert, zijn dit in de praktijk terugkerende punten om scherp te hebben:

Wat telt als ziekte of gebrek: de polis kan eisen stellen aan medische onderbouwing en de aard van de klachten.
Welke periode en wachttijd gelden: de uitkering start vaak niet direct; er kan een wachttijd/termijn zijn voordat je in aanmerking komt.
Beperkingen vs. keuzes of omstandigheden: niet elke reden waarom je minder kunt werken is automatisch arbeidsongeschiktheid. De kern is het verband met de medische oorzaak.
Veranderingen in jouw werkzaamheden: als je onderneming (taken) verandert, kan dat invloed hebben op de vergelijking. Waar die grens precies ligt is polisafhankelijk.
Uitsluitingen: polissen kunnen uitzonderingen bevatten (bijvoorbeeld bij bepaalde oorzaken of situaties). Dit is per contract verschillend.

Wil je dit goed plaatsen: let vooral op de definitie van arbeidsongeschiktheid, de manier van beoordelen en de voorwaarden voor uitkering in jouw polisdocumenten.

Controlepunten voor jouw situatie

Gebruik deze vragen om je eigen dossier en verwachtingen te ordenen:

Welke definities staan er in jouw polis? Kijk letterlijk naar de omschrijving van ‘arbeidsongeschiktheid’ en hoe die wordt vastgesteld.
Op welke werkzaamheden wordt je situatie vergeleken? Wordt gekeken naar je bestaande werkzaamheden, jouw ondernemingsactiviteiten of iets anders?
Welke onderbouwing wordt verwacht? Welke medische informatie is nodig en hoe moet die worden aangeleverd?
Wanneer kom je in aanmerking voor uitkering? Controleer wachttijd/termijnen en vanaf welk moment beoordeling plaatsvindt.
Welke uitsluitingen of beperkingen kunnen spelen? Noteer ze en check of ze relevant zijn voor jouw situatie.

Als je die punten naast je eigen feiten legt (beperkingen, taken, tijdsbesteding en medische onderbouwing), kun je doorgaans veel gerichter begrijpen hoe ‘arbeidsongeschikt als zelfstandige’ in jouw contract wordt ingevuld.