AOV-verzekering voor zzp’ers: is het verplicht?

Is een AOV voor zzp’ers verplicht?

In Nederland is een arbeidsongeschiktheidsverzekering (AOV) voor zzp’ers in de meeste gevallen niet wettelijk verplicht zoals bijvoorbeeld verzekeringen met een duidelijke wettelijke plicht. Voor zzp’ers geldt doorgaans dat je zélf bepaalt of je je inkomensrisico bij arbeidsongeschiktheid verzekert.

Dat neemt niet weg dat “verplicht” in de praktijk wél kan ontstaan. Denk aan eisen die worden gesteld door een opdrachtgever in een contract, voorwaarden vanuit een (hypotheek-/krediet)verstrekker, of bepalingen binnen een specifieke samenwerking of aanbesteding. Als een partij van je eist dat je een AOV hebt, verandert de situatie van “niet verplicht in algemene zin” naar “verplicht binnen jouw contractuele afspraken”.

Wat bepaalt of iets ‘verplicht’ is in jouw situatie?

Of je AOV “verplicht” is, hangt meestal af van de bron van de eis:

1. Wettelijke verplichting: alleen als er in wet- of regelgeving een directe plicht is voor jouw categorie/positie.
2. Contractuele verplichting: als je in een overeenkomst met een opdrachtgever, bemiddelaar of andere partij schriftelijk bent gebonden aan het hebben van een AOV.
3. Voorwaarden rondom financiering of deelname: soms eisen partijen bewijs van inkomensbescherming voor toegang tot een traject, regeling of contract.

Omdat regels en eisen per situatie kunnen verschillen, is het verstandig om niet alleen te kijken naar algemene verhalen, maar naar wat er precies in jouw overeenkomst of aanvraagdocumenten staat.

Hoe werkt AOV-dekking en waarom dat uitmaakt voor ‘verplicht’?

Een AOV is bedoeld om een deel van je inkomen te vervangen wanneer je arbeidsongeschikt raakt. De kernvraag bij “moet ik een AOV afsluiten?” is dus niet alleen of je een verzekering hebt, maar ook of die past bij wat je risico is.

Bij het beoordelen van dekking spelen doorgaans deze punten een rol:

• Definitie van arbeidsongeschiktheid: wanneer ben je volgens de verzekering arbeidsongeschikt?
• Wachttijd: vanaf wanneer gaat er uitkering lopen.
• Mate van uitkering: hoe wordt de uitkering gekoppeld aan jouw arbeidsongeschiktheidspercentage.
• Uitsluitingen en beperkingen: welke situaties kunnen leiden tot (deels) geen uitkering.
• Maximale duur en herbeoordeling: hoe lang kan er worden uitgekeerd en hoe wordt dit beoordeeld.

Als een opdrachtgever of regeling bewijs vraagt van een AOV, kan het zijn dat niet elke AOV voldoende is. De afspraak kan bijvoorbeeld gaan om dekking, looptijd, of minimale voorwaarden. Daarom is “een polis hebben” niet altijd hetzelfde als “aan de verplichting voldoen”.

Controlepunten voor zzp’ers te geven

Gebruik onderstaande checklist om zelfstandig vast te stellen wat voor jou geldt:

1. Zoek in je contracten: staat er expliciet dat je een AOV moet afsluiten of aanleveren, en zo ja: binnen welke termijn en met welke minimale voorwaarden?
2. Check je risicopunt: bij welke werkzaamheden draait je inkomen, en wat is je belangrijkste scenario bij arbeidsongeschiktheid?
3. Vergelijk polisvoorwaarden op kernpunten: definitie van arbeidsongeschiktheid, wachttijd, hoogte/duur van uitkering en uitsluitingen.
4. Vraag om schriftelijke toetsing van de eis: als een partij “AOV” zegt, vraag dan wat zij precies bedoelen (bijvoorbeeld bewijs van dekking op specifieke voorwaarden), zodat je niet gokt.

Als je geen contractuele eis hebt en geen wettelijke plicht geldt voor jouw situatie, is een AOV meestal een bewuste keuze om je inkomensrisico af te dekken. Heb je wél een eis, dan draait het vooral om voldoen aan de voorwaarden zoals die in jouw situatie zijn vastgelegd.